Οδοντιατρική αντιμετώπιση του ογκολογικού ασθενή

1

Εικόνα: Η ακτινοθεραπεία μπορεί να προκαλέσει βλάβη στους σιαλογόνους αδένες με αποτέλεσμα να παράγεται λίγο ή και καθόλου σάλιο. Τότε τα δόντια είναι εύκολο να τερηδονιστούν και να εμφανιστούν φλεγμονές στα ούλα.



Ο ογκολογικός ασθενής είναι ένας ιδιαίτερος ασθενής, στη φροντίδα του οποίου παίζει σημαντικό ρόλο ο οδοντίατρος, τόσο πριν, όσο και κατά τη διάρκεια αλλά και μετά το πέρας της θεραπείας του. Όταν η χημειοθεραπεία και κυρίως η ακτινοθεραπεία περιλαμβάνει τη στοματική κοιλότητα και τις περιστοματικές περιοχές, συνοδεύεται από μια σειρά επιπτώσεων που αφορούν στο στοματικό βλεννογόνο, στο περιοδόντιο, στους σιελογόνους αδένες και στον οδοντικό φραγμό.

1

Εικόνα (αριστερά): Εικόνα στόματος ασθενή που είχε υποβληθεί σε ακτινοθεραπεία πριν ένα χρόνο.
Εικόνα (δεξιά): Εικόνα του ίδιου ασθενή μετά από τις αποκαταστάσεις συνθετικής ρητίνης που έγιναν στο σύνολο του οδοντικού του φραγμού μετά από την ένταξή του σε πρόγραμμα εντατικών επανεξετάσεων και φθοριώσεων


Οι ασθενείς εμφανίζουν σε μεγάλο ποσοστό ξηροστομία, μυκητίαση, οστεακτινονέκρωση και άλλα. Στις επιπτώσεις που αφορούν στον οδοντικό φραγμό εντάσσεται και η τερηδόνα οφειλόμενη στην ακτινοθεραπεία (post-radiation caries). Ο ασθενής εντάσσεται στους υψηλού τερηδονικού κινδύνου ασθενείς και θα πρέπει να ενημερωθεί και να ακολουθήσει τις ενισχυμένες οδηγίες στοματικής υγιεινής.

1

Εικόνα (πάνω): Εικόνα στόματος ασθενή με χαρακτηριστικές τερηδονικές βλάβες οφειλόμενες στην ακτινοθεραπεία.
Εικόνα (κάτω): Εικόνα του ίδιου ασθενή μετά την αποκατάσταση των τερηδονικών βλαβών με εμφράξεις συνθετικής ρητίνης.



Κατευθυντήριες Οδηγίες

1. Πριν την αντινεοπλασματική αγωγή:

Λεπτομερής κλινική εξέταση- Ακτινογραφικός έλεγχος- Έλεγχος σάλιου.
Ενημέρωση ασθενούς.
Δεν πραγματοποιούνται εκτεταμένες θεραπείες. Το σχέδιο θεραπείας είναι απλό, αλλά πιο επιθετικό σε σχέση με τον υγιή πληθυσμό.
Σε πιθανή εμπλοκή του πολφού γίνονται πάντα ενδοδοντικές θεραπείες.
Οι αρχόμενες τερηδόνες δεν παρακολουθούνται αλλά πραγματοποιούνται συντηρητικές αποκαταστάσεις.
Γίνεται κάλυψη των οπών και των σχισμών.
Εξαγωγή των δοντιών με αμφίβολη ή κακή πρόγνωση.
Αναμονή για επούλωση μετά από εξαγωγές 10 μέρες – 3 εβδομάδες πριν την επόμενη δόση.

2. Κατά τη διάρκεια της αντινεοπλασματικής αγωγής:

Λεπτομερής κλινική εξέταση δοντιών- Έλεγχος συμμόρφωσης του ασθενούς με τις προηγούμενες οδηγίες στοματικής υγιεινής.
Σε αυτή τη φάση αντιμετωπίζεται μόνο ο οδοντικός πόνος και οι τερηδονικές βλάβες. Το σχέδιο θεραπείας είναι απλό.
Οι συνεδρίες πρέπει να είναι μικρής διάρκειας.
Σε περίπτωση εξαγωγών αυτές πραγματοποιούνται με ελάχιστο τραύμα από έμπειρο ειδικό.
Ενημέρωση για επαρκή ενυδάτωση του στόματος , χρήση υποκατάστατων σάλιου και τσίχλες ξυλιτόλης.
Σύσταση για αποφυγή καπνίσματος, του αλκοόλ και των διαλυμάτων που περιέχουν αλκοόλη.
Επανεξέταση κάθε 4-8 εβδομάδες.

3. Μετά το πέρας της αντινεοπλασματικής αγωγής:

Σχολαστικός έλεγχος και ενεργοποίηση.
Αποκατάσταση με άμεσες και ακίνητες αποκαταστάσεις μετά την σταθεροποίηση της στοματική κοιλότητας.
Αποφυγή των εξαγωγών.
Αποφυγή κινητών μηχανημάτων εκτός αν είναι απαραίτητα για την λειτουργία και την αισθητική.
Αντιμετώπιση της ξηροστομίας με υποκατάστατα σάλιου.
Επανέλεγχος κάθε 4 μήνες


Ενισχυμένες οδηγίες στοματικής υγιεινής
για όλες τις φάσεις της αντινεοπλασματικής αγωγής:

Χρήση οδοντόκρεμας 5000 ppm 2 φορές/ημέρα,
Χρήση φθοριούχου στοματοπλύματος 0,05% NaF, 2 φορές/ημέρα ή 0,2% NaF, 1 φορά/ημέρα.
Χρήση φθοριούχου γέλης (π.χ. 1% NaF) ή CPP-ACP.
Χλωρεξιδίνη 0,12- 0,2%.
Χρήση μέσων μεσοδόντιου καθαρισμού


Βιβλιογραφία

1. Dholam KP et al Effectiveness of fluoride varnish application as cariostatic and desensitizing agent in irradiated head and neck cancer patients. Int J Dent. 2013
2. Beech N. et al Dental management of patients irradiated for head and neck cancer. Aust Dent J. 2014 Mar;59(1):20-8
3. Lieshout HF et al The effect of radiotherapy on dental hard tissue--a systematic review. Clin Oral Investig. 2014 Jan;18(1):17-24
4. Tellez M. et al Baseline Caries Risk Assessment Using CAMBRA May Predict Caries Only in High and Extreme Caries Risk Groups. J Evid Based Dent Pract. 2015 Dec;15(4)


Αγγελική Θεοδωροπούλου
(06 Ιουλίου, 2020)

Έγκλειστα δόντια

Thumbnail Image 1

Αφαιρώντας έναν έγκλειστο φρονιμίτη από την κάτω γνάθο(άρθρο για ασθενείς)
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Τρεις περιπτώσεις υπεράριθμων προγομφίων
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Δίδυμοι φρονιμίτες
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Μια περίπτωση οδυνοφαγίας συσχετιζόμενη με την παρουσία άνω εγκλείστου φρονιμίτη
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Περιοδοντική βλάβη στον κάτω δεύτερο γομφίο μετά από την αφαίρεση του εγκλείστου φρονιμίτη
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Μια περίπτωση εγκλείστου κάτω δεύτερου μόνιμου γομφίου
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Απορρόφηση ριζών άνω δεύτερου γομφίου λόγω εγκλείστου φρονιμίτη
(διαβάστε το άρθρο...)

Οστεονέκρωση γνάθων

Thumbnail Image 1

Διφωσφονικά και οστεονέκρωση σε ασθενείς με πολλαπλούν μυέλωμα
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Περίπτωση αποτυχίας εμφυτευμάτων μετά από διακοπή δενοσουμάμπης
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Ρευματοειδής αρθρίτιδα και οστεονέκρωση από διφωσφονικά
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Οστεονέκρωση των γνάθων: νέες θεραπευτικές δυνατότητες
(διαβάστε το άρθρο...)

Καλοήθεις βλάβες

Thumbnail Image 1

Συνήθεις βλάβες στα μαλακά μόρια του στόματος
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Αντιδραστικό ίνωμα βλεννογόνου παρειάς
(διαβάστε το άρθρο...)

Κακοήθεις βλάβες

Thumbnail Image 1

Θνησιμότητα από καρκίνο στόματος και φάρυγγα στην Ελλάδα 1992-2011
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Λέμφωμα Μπέρκετ (Burkitt) σε ενήλικα με στοματική εκδήλωση
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Στοιχεία της Π.Ο.Υ για τον καρκίνο του στόματος στην Ελλάδα και την Ευρώπη
(διαβάστε το άρθρο...)

Οδοντικά εμφυτεύματα

Thumbnail Image 1

Μια περίπτωση σταδιακής αποκατάστασης με εμφύτευμα στην αισθητική ζώνη
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Υπολογιστική οδοντική εμφυτευματολογία:#1
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Περιεμφυτευματίτιδα σε προσθετική εργασία με πρόβολο γεφύρωμα
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Ανατομική και οδοντικά εμφυτεύματα
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Οδοντικά εμφυτεύματα στην αισθητική ζώνη
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Τοποθέτηση οδοντικού εμφυτεύματος μετά από εξαγωγή εγκλείστου άνω κυνόδοντα
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Οδοντιατρική αντιμετώπιση του ογκολογικού ασθενή
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Οδοντικά εμφυτεύματα σε ογκολογικούς ασθενείς
(διαβάστε το άρθρο...)

Οδοντιατρικά θέματα

Thumbnail Image 1

Συνήθεις Περιπτώσεις Αισθητικής και Επανορθωτικής Οδοντιατρικής
(διαβάστε το άρθρο...)

Κύστεις γνάθων

Thumbnail Image 1

Μια περίπτωση ευμεγέθους ακρορριζικής κύστης
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Αφαίρεση ακρορριζικής κύστης στην κάτω γνάθο
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Μία περίπτωση ρινοχειλικής κύστης
(διαβάστε το άρθρο...)

Σιαλογόνοι αδένες

Thumbnail Image 1

Ενδοσκόπηση υπογναθίου αδένα
(διαβάστε το άρθρο...)

Διαγνωστικά θέματα

Thumbnail Image 1

Για τη σχέση του κάτω έγκλειστου σωφρονιστήρα με το γναθιαίο πόρο
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Οστέινα διαφράγματα ιγμορείου και τεχνική ανύψωσης
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Τι είναι «ανύψωση» του ιγμορείου;(άρθρο για ασθενείς)
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Ο φόβος του κάτω φατνιακού νεύρου πριν τον τρυπανισμό
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Κλινική αξιολόγηση πανοραμικής ακτινογραφίας και υπολογιστικής τομογραφίας σε συνήθεις περιπτώσεις
(διαβάστε το άρθρο...)

Thumbnail Image 1

Yπερώια Διόγκωση: μία ακόμη Περίπτωση για ένα συχνό Διαγνωστικό Πρόβλημα
(διαβάστε το άρθρο...)

Συνόψεις Άρθρων

Thumbnail Image 1

Εκπαιδευτικά θέματα χειρουργικής στόματος (2008-2013)
(διαβάστε την σύνοψη...)